Letërsi - FISHTA, Gjergj - Anzat e parnasit

	Ti me gjasë, Nakdo Monici (1) ,
	S’din si hecë n’ketë jetë “cicmici”.
	Qysh se ty mund t’a hajë palla
	Se po kape m’breg me prralla:
5	Due me thanë, tue vu mbi letra,
	Se ç’ka, ndodhë nder kohë të vjetra,
	Kinse t’njohë fara e Shqyptarvet
	Si pat kenë besa e të Parvet!
	Eh! zotni, t’ngjatët Zoti jetën!
10	Pa shikjoe’i herë kuletën,
	E ajo ty ka me t’kallxue
	Se shka t’zit ti kë fitue
	Me njatë t’bukren Histori,
	Qi ke shkrue përmbi Shqypni:
15	Asë, idhnim pa fe nevoje,
	E ndo’i borxh edhë n’shtypshkroje?...
	Sod n’Shqypni, more lum miku,
	Histori asht metelikuj
	Pse per tjeter, per ketë besë,
20	Veç se i qet ti zavall kresë,
	Veç se i lan ti kryet gomarit,
	Tu u mundue per fis t’Shqyptarit,
	Paj Shqyptarët, si jem’tue pa,
	Sod me sod s’janë tue pasë nga
25	Me u hutue rne shkrime t’ona,
	T’cillat s’pjellin napoljona,
	As nuk bahen, besa, shkallë
	Per me u njitë ku bahet pallë:
	Punë qi lypën sod nder në,
30	Per me u rrekun per atdhë,
	Ktu, zotni, t’ngjatët Zoti jetën!
	Per pa e luejtë pak gja kuleten,
	S’çilet shtek as bahet kangë,
	Pse e kanë xanë Shqyptarët atë kangë:
35	Haja qenit — pija qenit,
	Edhe bjer karaduzenit!...
	Prandej sod letrarët e shkretë
	Poshtë — n’fund t’unve — i lanë pështetë,
	Me’i grusht miza në kuletë,
40	E, hae i keq, kurrkush s’i pvetë
	As per osh! — as per balosh!
	Kush pat kenun si Allighieri?
	E pra n’shekull, thonë, i mjeri
	E pat punën rrokopujë,
45	Tu’u rropatun nper dhë t’hujë
	Me Divinen Komedi
	Si Per Curri npër Mal t’Zi:
	Jo ma na qi i shkojm per nget
	Sa prej Vraket der n’Shkorret!...
50	E ma teper jem’Shqyptarë,
	Qi, per t' urtë e per letrarë,
	Kurr n’Shqypni s’mund t’çojm kandarë.
	Po e sheh vetë, Zotni, se kokrra
	Nuk mund t’lidhim veç me dokrra (2) ;
55	Se me shkrie — e sterhollime
	S’mund t’i a mbushim menden kujë,
	Veç kot qesim petlla n’ujë...
	Po, a thue e din, mor t’u ngjatët jeta!
	Persë libra edhe gazeta,
60	E pse istore — e kangë arbnore
	Sod me sod nder zogj t’Shqyptarit
	S’janë tue pasun kurrfarë zarit?
	N’mos e dijsh, due me t’kallxue,
	Per n’paç ngae ti me m’ndigjue.
65	Zoti i lum per njerzit mbarë,
	Tue xanë fill m’baben e parë
	E der m’t’mbramin — rend e rend,
	Veç treqind derhema mend
	Se ma teper s’u pat da.
70	Me kaq mend, tash, more vlla,
	A mund t’mbushen sa e sa koka
	Qi per randë, ndoshta, i ka toka?
	Besa, jo; pse edh’asht ndo’i koke
	S’cillës s’t’i dalin as gjashtë okë,
75	Jo se ma treqind derhëm
	Qi janë dhanë per njerzit xhem (3) ,
	Shka po u del nji pjesë e vogel,
	Qi s’mbaston me mbushë nji gogell!...
	Prandej gjindja edhe si t’plaken
80	Disi golle e kanë rradaken,
	Si me thanë, po e thom’per gjasë,
	Si me thanë nji kungull hasë.
	Per ketë punë, po e sheh ti vetë,
	Se, sa njerz jemi n’ketë jetë,
85	N’hatlla t’truvet te kaptina
	Ka’i drrasë mëngut t’gjith e kina:
	Due me thanë, kem’zi urtije,
	Pse e kem’t’gjith ka’i rrem marrije.
	Por ktu vetë s’po due me u djerrë,
90	Hollë e gjatë tue dashtë m’e tjerrë
	Sa marri qi ban gjithkush;
	Veç seicilli t’vejë m’rabush
	Punët e veta, e ka me pa
	Se, perzët, fort i a kam gja.
95	Paj me kenë na bash mirë n’krye,
	S’kjem tue pa seri me sye
	Ke na shkojn punët kambë e krye...
	Bre, e’ma zi kjen punët tue shkue,
	Pse kto mend vijn tu’u pakue,
100	Kah vijn krenat tuj u shtue;
	Por Njaj i lum, qi prej Empirit
	Sheh e njeh tanë punët e nierit,
	Aj mend-lehtit t’bijt e Adamit
	Me i ndihmue desht n’ketë rod skamit,
105	Prande’i thotë nji ditë Shen Nkollitt:
	“Tue kundrue un prej ktij trollit
	Si hecë puna e rruzullimit
	Po baj; seri prej njerzimit
	Ke s’u bini nji herë n’kokë
110	Se ata vllazen janë mbi toke,
	E se s’asht fort punë e lmut
	Shoqi shoqit m’i a xjerrë trut,
	Un kujtoj, s’asht tjeter send
	Qi s’u xehet vendi vend,
115	Veç pse u dava vetë pak mend.
	Prandej ulu tash mbi dhe,
	E me mend ngarko’i gale:
	Del tue shitë kush t’duen me ble.
	Por ketë fjalë po t’tham ma t’mbramen:
120	Kë me shitë sa i biri t’amën,
	Pse bajn mendt — ma shum se dhent.”
	I Shën Nkolli, kjoftë levdue!
	S’ndej atbotë tuj u hutue;
	Por ngarkoi nji barkë me mend,
125	Edhë duel aj per gjith vend,
	Per gjith vend e per gjith fise.
	Tue shitë mend e tue shitë shise,
	Shiti i lumi mend sa shiti,
	N’e mbramt udha n’Sh’Njin e qiti.
130	Por sa i uli n’det spirancet,
	Qe’i barkë tjeter vjen prej Francet:
	Kisht’dalë Djalli me’i gale
	Me shitë shkarpa neper dhe.
	U dha zani n’Shqyptari
135	Se dy barkë n’atë Sh’Njin kanë hi:
	Njana mbushë me shkarpa t’vjetra,
	Me mend t’holla mbushun tjetra.
	Ran Shqyptarët, at-herë, n’kuvend,
	E tue folun rend-e-rend (4) ,
140	E pleqnuen se per ketë vend
	Duhen shkarpa e jo mend.
	E prandej kta bane toben,
	E ma tepër vune gjoben
	Per me u la me desh e qe,
145	Mend Shen Nkollit mos me i ble.
	Mandej çuen n’Sh’Njin ke djalli:
	Per m’e pvete sa i bate malli.
	Edhe Djalli — dreq i vjetër,
	Qi tue dashtë nuk ishte tjeter
150	Veç m’e lanë atë mall n’Shqypni,
	U a la shkarpat veresi
	Per me dajtë por ma bujar,
	S’desht atë ditë me u dhanë pazar,
	As s’desht vade me ju da,
155	Veç se u tha se kisht me u la
	Gja — ç’do gja, kushdi se kur
	Tue lanë mbrapa ka’i kusur.
	Kshtu u tha Djalit, e atje ma vonë,
	Mbathne shkarpat babat t’onë.
160	E s’banë keq, jo, per Tynzonë;
	Pse pat thanë nji plak pa dhambë:
	Kush s’ka mend do t’ketë kambë,
	A e din tash, o lum zotnija,
	Pse s’kanë zari kangët e mija
165	Me sa t’ka ty Historija?
	Paj Shqyptarët, t’thaçë, kanë ba be
	Mend e shise mos me ble...
	Pra, zotni, a e din shka ban?
	Hidhi librat mbi tavan,
170	Edhe rri mandej pështetë
	Me duer kryq, me sy përpjetë,
	Tue njehë miza — përmbi Ipiza;
	Pse m’a thotë porsi shum kujë,
	Ka me t’hecë kunglli mbi ujë,
175	Ka me t’vu ty barku peta,
	Kanë me t’ba t’gjith t’u ngjatët jeta!
	E ti, i lmuet si nji mermer,
	Tuj u shkarrafendë m’minder,
	— Kurr me punë, gjithmonë pa nga —
180	Gjyqin shokve ke m’u a da.
	Sa me istore e Skanderbeg.,
	Per ketë besë, s’ke me u kapë m’breg,
	As kurr ty s’ka me t’hecë zari:
	Ka me t’mbetë nen bark samari;
185	Pse nder në kjo kohë ka ardhë,
	Qi nji e zezë me u thirrë e bardhë:
	N’emen t’vet sendet s’duen qujtë
	Per n’don qyqja mos me t’mujtë
	E me t’fry era n’kuletë,
190	Por me t’shkue tymi përpjetë
	Edhë fyellit me i ra pshtetë.
	Po, por shka, letrarve t’ngratë
	U a ka lanë lija zanatë
	Me i thirrë sendet t’gjitha me emen,
195	Mashkllin, mashkull — femnën, femën:
	E prandej kanë shatin n’ujë
	E u shkon puna rrokopujë.
	Por, pse vetë due t’mirën, t’ande,
	E ma tepër pse m’a kande
200	Qi t’t’nderojë Roma e Stamolla,
	Po t’i çoj do kshille. t’holla
	Qi Tartufi (5) i ka pasë shkrue,
	Per me dijtë si me jetue,
	Per me dijtë si me vozitë
205	Nper tallaze t’shekllit t’ndritë,
	Per n’do shndosh me dalun n’va
	E n’do n’mjaltë spata me t’ra.

(1)	Nakdomonici; Dom Ndoc Nikaj
(2)	(Dokrra thirren kah Shqypnija. Dija, Kanga e Historija...)
(3)	Ka’i fjalë turqë ban lazem.
(4)	Shka nder në nuk mbahet mend.
(5)	Molliere ka shkrue nji Komedi mbi Tartufin.

Më lartë
webmaster@letersi.com